De Seizoenen van jouw cyclus
Binnen de TCM zeggen we vaak: “Het lichaam is de microkosmos binnen het universum, dat de macrokosmos is.” Maar wat bedoelen we daar nu eigenlijk mee?
Het betekent dat alles wat zich in de natuur afspeelt, ook in jouw lichaam plaatsvindt. Je cyclus is daar een prachtig voorbeeld van. Want naast dat je cyclus bestaat uit twee fasen, de folliculaire fase en de luteale fase, zijn deze fasen ook weer onder te verdelen in vier seizoenen.
Tijdens je cyclus doorloop je dus alle seizoenen die je ook in de natuur ziet: winter, lente, zomer en herfst. Het is daarom helemaal niet realistisch om gedurende je hele cyclus dezelfde vrouw te zijn, met dezelfde energie, planning en motivatie. In deze blog neem ik je mee in de opbouw van jouw cyclus. We starten met de twee fasen, zodat je begrijpt wat er in je lichaam gebeurt, en daarna vertalen we dit naar de seizoenen en wat deze voor jou betekenen.
De folliculaire fase en de luteale fase
De folliculaire fase is de eerste helft van je cyclus. Deze begint op dag 1 van je menstruatie. Je cyclus start dus niet ná je menstruatie, maar juist op de eerste dag ervan, in de verstillende winterperiode.
Tijdens deze fase is oestrogeen het dominante hormoon. Oestrogeen zorgt ervoor dat het baarmoederslijmvlies (endometrium) wordt opgebouwd, het follikel groeit en je serotonine, en dopaminelevels een boost krijgen.
Je merkt dit vaak ook in je energie: je voelt je lichter, creatiever, socialer en nieuwsgieriger. Oestrogeen ondersteunt je zelfvertrouwen en laat je stralen. Daarnaast stimuleert het je serotonine (gelukshormoon) en dopamine (betrokken bij je beloningssysteem). Binnen de TCM draagt oestrogeen ook bij aan het voeden van de botten en het soepel houden van de gewrichten.
De luteale fase is de tweede helft van je cyclus en begint direct na de eisprong, wanneer de ‘zomer’ haar piek bereikt. In deze fase is progesteron dominant, jouw innerlijke rustgever.
Progesteron helpt je te ontspannen, beter te slapen en werkt licht ontstekingsremmend. Wanneer er een bevruchting heeft plaatsgevonden, zorgt het voor een warm en voedend nestje in de baarmoeder. Als er geen zwangerschap ontstaat, helpt progesteron het lichaam om het opgebouwde baarmoederslijmvlies los te laten, zodat een nieuwe cyclus kan beginnen. Daarnaast ondersteunt progesteron onder andere de opbouw van spierweefsel en heeft het een beschermende werking op hart en bloedvaten.
De vier seizoenen
Binnen de TCM wordt je cyclus vertaald naar vier seizoenen: winter, lente, zomer en herfst. Elk seizoen heeft zijn eigen energie, kenmerken en behoeften.
Winter
De menstruatie markeert de overgang naar de winter. In deze fase zijn zowel oestrogeen als progesteron laag. Het is een yin-periode, waarin de energie naar binnen is gericht.
Net als in de natuur, waar bomen kaal zijn en energie terugtrekken naar de wortels, is dit een fase van rust, herstel en opruiming. Hier leg je de basis voor de volgende cyclus.
Binnen de TCM sturen de Longen Qi naar het Hart, dat op zijn beurt Bloed naar de baarmoeder stuurt via de Bao Mai (de verbinding tussen Hart en Baarmoeder, meer info over de Bao Mai vind je hier). De Lever zorgt ervoor dat het Bloed goed kan stromen, waardoor de menstruatie op gang komt.
Advies:
- Neem rust en vermijd intensief sporten
- Kies voor zachte beweging zoals yoga, tai chi of qi gong
- Verminder prikkels (zoals schermtijd en drukke omgevingen)
- Neem tijd om te cocoonen
Voeding:
Voedend en verwarmend, zoals bottenbouillon, stoofpotjes, bieten en aardse groenten.
Lente (na menstruatie tot ovulatie)
Na de winter volgt de lente: een fase van groei en opbouw. Net als in de natuur komt alles weer tot leven. Je oestrogeen stijgt, je energie neemt toe en je krijgt weer zin om plannen te maken. Je lichaam gaat het verloren bloed (gemiddeld 30–80 ml) weer aanvullen. Lever en Milt/Maag spelen hierin een belangrijke rol.
Advies:
- Bouw je activiteiten rustig op
- Je kunt weer starten met intensievere beweging, zoals krachttraining
Voeding:
Richt je op volwaardige voeding met voldoende eiwitten en gezonde vetten, zoals eieren, vis, vlees, boekweit, quinoa, granen en peulvruchten. Probeer alcohol in deze fase te beperken.
Zomer (ovulatie)
De zomer staat voor je ovulatie: je oestrogeen piekt en progesteron begint op te bouwen. Je voelt je energiek, sociaal, zelfverzekerd en vaak ook aantrekkelijk. Dit is de fase van maximale yang-energie: naar buiten gericht, expressief en actief. Binnen de TCM speelt het Hart (vuur-element) hier een centrale rol. Het is de periode om te volgen wat je blij maakt.
Advies:
- Plan sociale activiteiten
- Gebruik deze fase voor zichtbaarheid en verbinding
Voeding:
Voedingsmiddelen die het Hart ondersteunen, zoals rode dadels, gojibessen, bieten, tomaten en kersen.
Herfst (na ovulatie)
Na de zomer volgt de herfst: de energie keert weer naar binnen. Progesteron is dominant en zorgt voor rust en verstilling. Je lichaam bereidt zich voor op een mogelijke menstruatie. Dit is een fase van loslaten, zowel fysiek als mentaal. Binnen de TCM bereiden Lever en Longen het lichaam voor op de menstruatie.
Advies:
- Neem meer rust en plan bewust me-time
- Stel grenzen en bewaak je energie
- Kies voor rustigere vormen van beweging
- Houd je buik en voeten goed warm, dit is extra belangrijk in deze fase.
Voeding:
Kies voor goede koolhydraten en voedzame producten zoals volkoren granen, peulvruchten en groenten als broccoli, wortel, spinazie en aardappelen.
Merk je dat je ergens in je cyclus uit balans raakt? Of ervaar je klachten rondom je menstruatie? Neem gerust contact met me op. Samen kijken we wat jij nodig hebt, van lifestyle-aanpassingen tot ondersteuning met acupunctuur of andere behandelmethoden. En wie weet tot snel in de praktijk!